Blog

Urban AirQ: burgers meten zelf de luchtkwaliteit in hun buurt

Wie is de baas in onze stad? De burgemeester? Grote bedrijven? Of wij zelf? Langzamerhand worden steden ‘slimmer’, ‘efficiënter’ en ‘meer technologisch’. Smart cities lijken de oplossing voor alle problemen. Maar wie definieert die problemen eigenlijk? En wie ontwerpt de oplossingen? Wat gebeurt er met de verzamelde data? Dit zijn vragen waar we bij Waag Society en in ons Smart Citizens Lab graag zélf over nadenken en zélf oplossingen voor ontwerpen.

Begin dit jaar is er daarom vanuit het Europese programma Making Sense een eerste pilot gestart die buurtbewoners zelf in staat stelt de luchtkwaliteit te meten in hun eigen achtertuin, straat of buurt. In samenwerking met GGD Amsterdam, het KNMI, het Long Fonds, Universiteit Wageningen en ECN Nederland werd een programma uitgerold waarbij burgers en experts een aantal maanden samenwerken. Met behulp van de expertise en beschikbare officiële meetstations konden de goedkope sensors goed gekalibreerd worden om zo betrouwbaar mogelijke data te produceren.

Begin
Door middel van een gerichte wervingscampagne in en rond de Valkenburgerstraat & Weesperstraat (de meest vervuilde straten van Amsterdam) werd een enthousiaste maar bezorgde groep buurtbewoners van ongeveer 25 mensen verzameld en uitgenodigd in de Waag. Tijdens deze avonden werden deelnemers voorgesteld aan de experts op gebied van luchtkwaliteit en de beschikbare technologie. Ook werden in deze eerste bijeenkomsten plannen gesmeed. Door de buurtbewoners zelf. Zij bepaalden wat ze wilden meten. Vragen die hierbij naar boven kwamen waren heel divers. De één wilde weten hoe zijn straat er voor stond in vergelijking met de hoofdstraat. De ander was meer geïnteresseerd in het verschil tussen de luchtkwaliteit in de tuin in vergelijking met de voorkant. Vanuit dat startpunt werden de 16 sensoren verdeeld over de deelnemers.

De sensors
De hardware die gebruikt wordt is een luchtkwaliteit sensor die voortbouwt op een aantal voorgaande ontwerpen. Zo werd bij een eerste pilot in 2014 de Smart Citizen Kit gebruikt, die nog niet de data opleverde die deelnemers voor ogen hadden. In een voorgaande editie van Amsterdam Smart Citizens Lab (2015) werd aan een andere sensor gewerkt, in nauwe samenwerking met Universiteit Wageningen en het RIVM. Deze basis werd gereproduceerd en aangepast met een aantal betere sensors (bijv. NO2). De sensoren, aangesloten op de Wi-Fi netwerken van de deelnemers meten nu: NO2, fijnstof, luchtvochtigheid en temperatuur.

De deelnemers
Veel deelnemers doen mee uit zorg voor de kwaliteit van leven in hun stad. Juist het feit dat ze nu zelf kunnen meten hoe het ervoor staat met hun straat, maakt hun enthousiasme vaak zo groot. Het is dan ook een groep buurtbewoners die buiten dit project, vaak actief bezig is met de leefbaarheid van de stad en buurt. Een voorbeeld is Jet Willers. Zij maakt zich zorgen over de taxi’s die ‘s nachts door haar relatief rustige straat circuleren om klanten van de Nieuwmarkt en Red Light District op te pikken.

Een ander voorbeeld is Ria van Teeffelen uit de Nieuwmarktbuurt. Zij wilde weten of het gezond is om voor haar huis te zitten. Ter vergelijking is er daarom zowel aan de voorkant als de achterkant, waar ze een mooie kleine binnentuin heeft, een sensor opgehangen. Met deze data en nieuwe informatie kan ze voortaan een weloverwogen keuze maken.

Waar staan we nu?
De sensoren zijn half juni opgehangen. Tot en met half augustus zullen ze blijven hangen. De meetperiode is momenteel dus halverwege. Interessant is dat de IJtunnel zal sluiten aan het eind van deze week. Dit kan tot interessante verschillen leiden, zeker op en rond de Valkenburgerstraat, die rechtstreeks op de tunnel uitkomt. De deelnemers hebben momenteel de mogelijkheid om hun data live uit te lezen via een eenvoudige webapplicatie waar alle sensoren zijn uit te lezen. Wel moet hierbij vermeld worden dat het gaat om experimentele technologie en data waar nog geen grote conclusies aan kunnen worden opgehangen.

Hoe gaan we verder?
De komende maand zullen we de metingen voortzetten. Zodra de meetperiode voorbij is zullen alle data nauwkeuriger worden geanalyseerd met de hulp van het KNMI. Hopelijk kunnen hierna enkele conclusies worden getrokken die antwoord bieden op de vragen van de deelnemers. Het hele proces is in ieder geval een mooi experiment om te zien welke kwaliteit data deze sensors opleveren en hoe we experts en buurtbewoners kunnen verbinden om samen de kwaliteit van leven in kaart te brengen en hopelijk te verbeteren.

Uiteindelijk zal dit experiment bijdragen aan het doel van ‘openen van technologie’ en deze zo ontwerpen en inrichten dat ze inzetbaar zijn voor de doelen die we zelf met elkaar kiezen. Zo worden we via dit project weer een beetje meer de baas in eigen stad.

Urban AirQ in het nieuws bij Amsterdam FM

Recent artikel in Vrij Nederland (klik voor een pdf):

This project has received funding from the European Union’s Horizon 2020 research and innovation programme under grant agreement no. 688620.

The European flag

Recente blogs

- donderdag 05 oktober 2017

De Metaal Kathedraal: een kerk die ook een metaalfabriek was en nu een culturele, ecologische broedplaats aan de rand van Utrecht. Xiamyra ging op bezoek.

- dinsdag 03 oktober 2017

In a world where science is most often practiced in isolated labs, gaining access to the primary tools is of great importance to many independent researchers.

- maandag 02 oktober 2017

MAD summerschool, sounds like a crazy summerschool but it actually stands for ‘Man and Design’ i.e. a design summerschool. Xiamyra participated.

- vrijdag 29 september 2017

Paulien Melis en Janine Huizenga waren voor het Creative Care Lab bij Basiskamp Entre-Nous en spraken daar over MakeHealth.

- donderdag 28 september 2017

In de blogserie ‘DO worry, be happy!’, spreken we experts uit het veld van technologie, innovatie en ethiek over nieuwe ontwikkelingen. Waarom moeten we ons soms best een beetje zorgen maken?