Datastandaarden persoonsgegevens

Wanneer mensen op zoek gaan naar een woning, moeten ze vaak persoonlijke gegevens delen, zoals informatie uit basisregistraties en inkomensgegevens. Steeds vaker verloopt dit proces via apps, waarbij de uitwisseling van data grotendeels geautomatiseerd is. Het probleem is dat dit gebeurt zonder een eenduidige technische standaard. Hierdoor bevinden burgers en woningaanbieders zich in een systeem dat wordt gestuurd door de markt. Dit leidt er vaak toe dat burgers verplicht worden om hun persoonlijke informatie te delen, zonder een duidelijk juridisch kader dat hen beschermt tegen misbruik en hen meer controle geeft over wat er met hun gegevens gebeurt. Bovendien zijn veel burgers zich niet bewust van het bestaan en de invloed van deze standaarden op hun privacy en beslissingen die voor hen belangrijk zijn.

Momenteel worden de technische standaarden voor data-uitwisseling bepaald door bedrijven die deze diensten aanbieden. Dit heeft geleid tot een wirwar aan regels en systemen, waardoor het voor burgers moeilijk is om te begrijpen wat er met hun data gebeurt. Ze hebben weinig controle over welke informatie gedeeld wordt en hoe die gebruikt wordt. 

Er is nog geen uniforme standaard voor hoe publieke instellingen persoonlijke gegevens met derden delen. Bovendien ontbreekt een publieke standaard die expliciet de rechten van burgers beschermt. Dit zou bijvoorbeeld vast moeten leggen welke gegevens beschikbaar zijn, wie er toegang tot heeft en voor welk doel die worden gebruikt.

Waag onderzocht in dit project een nieuwe, participatieve aanpak om standaarden te ontwikkelen die gebaseerd zijn op publieke waarden. Hiervoor organiseerden we onder andere de workshop 'Data delen in de woningsector', waarin (voormalige) woningzoekenden en huurtoeslagontvangers met ons meedachten over hoeveel gegevens de woningsector eigenlijk zou moeten opvragen. Hieruit bleek dat burgers vaak niet weten welke data wordt gebruikt en waarvoor. Zij hebben geen controle over hun gegevens en voelen zich onder druk van de woningmarkt gedwongen meer te delen dan nodig is. De bevindingen uit het project zijn gebundeld in het rappot Geen standaardisatie zonder participatie, met aanbevelingen voor beleidsmakers en databemiddelaars. Daarnaast sluit dit onderzoek naadloos aan bij onze missie naar een open, eerlijke en inclusieve toekomst voor onze samenleving.