Waag: samen met burgers technologie democratiseren

Waag, gehuisvest op midden op de Nieuwmarkt in Amsterdam, opereert al meer dan twintig jaar op het kruispunt van kunst, wetenschap en technologie. Het verkent de sociale en culturele impact van nieuwe technologieën en hun toepassing voor sociale innovatie. Met een team van ruim zestig denkers en makers zet Waag aan tot actief burgerschap door open, eerlijke en inclusieve technologie te ontwikkelen.

Marleen Stikker, directeur van Waag, nam in 1993 mede het initiatief voor De Digitale Stad, een openbare internetgemeenschap die stadsbewoners en publieke instellingen verbond. Marleen: "Voor velen was dit hun eerste toegang tot internet; niet alleen voor individuele burgers, maar ook voor organisaties, kranten, gemeenteraden". De Digitale Stad vormt nog altijd het DNA van Waag.

Een rode draad in het werk van zowel Waag als Marleen Stikker zijn thema's als de publieke toegang tot het internet, de maakbaarheid van technologie en het openbreken van gesloten systemen: 'If you can’t open it, you don’t own it.'

Fairphone, begonnen bij Waag, geeft dit principe een concrete vorm. Fairphone wil een eerlijke smartphone met conflictvrije mineralen maken, met betere arbeidsomstandigheden voor de arbeiders. Een telefoon die te repareren is (en dus duurzaam is), gebaseerd op open designprincipes.

In de fysieke labs in de Waag (fablab, biolab en textiellab) kan worden geëxperimenteerd met digitale fabricage, nieuwe materialen en biotechnologie. Zo worden doe-het-zelf oplossingen gezocht in de zorg, waarbij iedereen met een goed idee kan aansluiten. Of alternatieven gezocht voor de huidige schadelijke manier van het verven van textiel.

Zoals in VPRO’s Tegenlicht werd getoond organiseert Waag in het Open Wetlab CRISPR-Cas workshops, waar de mogelijkheden en grenzen van genetische modificatie worden onderzocht, zowel theoretisch als in de praktijk.

In het Amsterdam Smart Citizens Lab is Waag ook al enkele jaren de plek waar burgers zich organiseren en met technologie-experimenten om hun omgeving in kaart te brengen. Van het meten van de meest vervuilde straat van Amsterdam tot in kaart brengen van het schoonste zwemwater van de stad.

Via DECODE is Waag, in samenwerking met o.a. Dyne en Gemeente Amsterdam, betrokken bij de ontwikkeling van oplossingen die data-eigenaarschap terug naar de gebruiker brengt. De gebruikers bepalen hierin wat ze online met wie willen delen, met datasoevereiniteit als ultieme doel.

In samenwerking met o.a. de Openbare Bibliotheek heeft Waag de afgelopen jaren het maakonderwijs op de kaart gezet en breed toegankelijk gemaakt via Maakplaats 021. Afgelopen maand opende de vijfde Maakplaats haar deuren in Amsterdam om kinderen in Amsterdamse wijken toegang te geven tot maak faciliteiten zoals 3D-printers, lasersnijders en andere digitale technologie.