Digital Deal

Nu de digitale wereld zich verweeft met onze samenlevingen, groeit de noodzaak na te denken over wat dit betekent voor de democratie.

European Digital Deal is een driejarig onderzoek, medegefinancierd door Creative Europe, naar hoe de versnelde, maar soms ondoordachte toepassing van nieuwe technologieën - zoals kunstmatige intelligentie, machine learning, blockchain en algoritmische verwerking - democratische processen kan veranderen of ondermijnen.

Door middel van een groot aantal programma's, die lopen van januari 2023 tot december 2025, willen we een nieuw soort publiek forum opzetten waar culturele instellingen, kunstenaars, onderzoekers en docenten samenkomen. Samen denken ze na over hoe een overeenkomst die de democratische waarden in de digitale wereld waarborgt eruit zou kunnen zien, en welke rol zij kunnen spelen bij het vormgeven daarvan.

Waags focus

In Digital Deal bevraagt Waag Futurelab de rol van kunstmatige intelligentie in relatie tot arbeidsomstandigheden in de (glas)tuinbouw. Tot nu toe werd gedacht dat AI-robots menselijke arbeid zouden vervangen. Maar zouden AI-robots ook ingezet kunnen worden in het verbeteren van arbeidsomstandigheden? Waarbij het primaire doel van technologie niet het verbeteren van efficiëntie is, maar het bijdragen aan andere waarden zoals welzijn, veiligheid en plezier?

Waag legt niet alleen de huidige risico's bloot, maar we bevragen ook de huidige architectuur van innovatieprocessen. Zo willen we een lans breken voor de langetermijngevolgen voor milieu en maatschappij. Daar moet rekening mee worden gehouden wanneer eerlijke, ethische en duurzame technologieën voor de toekomst worden ontworpen.

Kunstenaarsresidenties: Imagining Robots

Als onderdeel van Digital Deal nodigt Waag in de residentie Imagining Robots de twee kunstenaars uit: Penelope Cain en Špela Petrič. Hun werken bieden nieuwe verbeeldingen van AI-robots in de glastuinbouw.

Špela Petrič - The Archive of In-Operables

Kunstenaar Špela Petrič wilde achter de muren van de tomatenkas kijken om te kunnen zien hoe het leven van een tomaat eruit ziet voordat we deze consumeren. The Archive of In-Operables is het resultaat van haar onderzoek naar robots in de glastuinbouw.

Binnen het jaarlange EU Digital Deal-residentieprogramma van Špela Petrič organiseerde Stichting Tomatoworld, een veldlab voor data-gedreven autonome teelt en robotica, een intensieve eenweekse artistieke onderzoeksworkshop in hun kas. Petrič nodigde vijf collega's uit — een filosoof, een choreograaf, een schrijver, een performer en een filmmaker — om samen met de tomaten, hommels en werknemers te verblijven, en te onderzoeken wat zij "ongemakkelijke intimiteiten" noemt met de groenteproductiefaciliteit. Ze onderzochten hun relatie tot deze ruimtes als consumenten die welkom zijn geheten in de buik van de industriële landbouw, een realiteit waarvoor zij doorgaans blind zijn. Door middel van collectieve experimenten ontwikkelden en voerden zij een reeks choreografieën uit die ingingen op arbeiderssolidariteit, familieherinneringen verbonden aan landbouw, het gevoel bewaakt te worden, zorgarbeid, spel, en isolatie.

Tijdens de week registreerden de sensoren van de kas (multispectrale, thermische, bewakings- en timelapse-camera's) de handelingen. Een jaar later werden de deelnemers geïnterviewd over de ervaring. De video documenteert hun reflecties en de artistieke experimenten die binnen de kas werden uitgevoerd.

CREDITS:
Archive of In-Operables: Tomatoworlds Residency | Datums: 17-22 februari 2025 | Medewerkers: Áron Birtalan, Rob van Pelt, Antonia Steffens, Reon Cordova, Angieszka Wołodźko | Gastheer: Tomatoworld | Met speciale dank aan: Aart van den Bos, Nico Ammerlaan, Jan Enthoven, Karin Plaisier, Joyce van Dalen-Zwinkels, werknemers van Tomatoworld, en Andreas Hofland. Dank aan Gerrit Polder van Wageningen University and Research voor het uitlenen van de multispectrale camera's | Dit werk is gerealiseerd binnen het kader van het European Digital Deal-residentieprogramma bij Waag Futurelab, met steun van het Creative Europe Culture Programme van de Europese Unie.

Penelope Cain - Speaking in Chitin Tongues (The Translator)

Kunstenaar Penelope Cain toonde tijdens de expositie Bits and Bots in Zaragasso (ES) het werk Speaking in Chitin Tongues, bestaande uit een installatie waarbij een 9-minuten durende video getoond werd. Delen van de video en documentatie van haar installatie zie je in de video hierboven.

"Wat is post-humane zorg?" vraagt Cain.

Vertrekkend vanuit het korte verhaal van schrijfster Ursula K. Le Guin, 'The Author of the Acacia Seeds', en de speelse verbeelding daarin van een verre toekomst waarin mensen kunnen spreken met alle dieren op de planeet, en straks ook met planten.

'Speaking in Chitin Tongues' verbeeldt een op zorg gebaseerde relatie tussen een autonome robot en de groenteplanten waarvoor hij geprogrammeerd is te zorgen. Het raakt aan een reeks thema's, waaronder arbeid en de financiële randen van zorg, plantaardige wijzen van waarnemen en 'worlding', en de verliesloze aard van het robotgeheugen.

Deze videodocumentatie van de oorspronkelijke multiscreen-robotperformance toont een kleine insectachtige robot die zich de tijd herinnert waarin hij een contractueel economisch partnerschap had met een groep groenteplanten. Een partnerschap dat slecht afliep toen de economische omstandigheden veranderden.

In zijn droomachtige video-herinnering, waarin hij specifieke details van plantenteelt en economische overwegingen vertelt - doorspekt met poëtische zijsprongen - vertelt de robot deze ene herinnering opnieuw, via een reeks steeds herhaalde hervertellingen (die hij niet kan vergeten).