Algo-Rights

Algoritmes bepalen steeds vaker belangrijke beslissingen in ons leven, van belastingberekeningen tot toeslagverlening. Toch weten veel burgers niet hoe deze systemen werken, wanneer zij ermee te maken hebben, of hoe zij hun rechten kunnen uitoefenen wanneer een algoritme hun situatie beïnvloedt. Dit gebrek aan transparantie en duidelijkheid vormt een significant probleem: bestaande informatiekanalen zijn moeilijk te vinden, te technisch, en bieden onvoldoende houvast voor burgers die willen begrijpen hoe zij worden behandeld door overheidsalgoritmes. Het Algo-Rights project richt zich op het oplossen van dit probleem door een interactieve informatiedienst te ontwikkelen die burgers en overheden helpt deze kloof te overbruggen.

Onderzoek en recent beleid laten ook zien dat transparantie afhangt van wie de informatie gebruikt. Iemand die wil weten hoe gegevens worden verwerkt heeft andere informatie nodig dan iemand die mogelijk is gediscrimineerd door een algoritme. Tegelijkertijd weten overheden vaak niet goed welke informatie zij moeten delen. En uit gesprekken met digitale hulpverleners blijkt dat mensen niet altijd weten dat een algoritme een rol speelt in een besluit. Om rechten te kunnen uitoefenen, moet eerst duidelijk zijn dat er een algoritme is ingezet.

In het project Algo-Rights ontwikkelt Waag Futurelab een interactieve informatiedienst die burgers helpt hun data- en algoritmische rechten uit te oefenen en overheden ondersteunt bij het publiceren van relevante, begrijpelijke informatie. Het project wordt uitgevoerd in samenwerking met het Team Digitale Rechten van de gemeente Amsterdam en de Autoriteit Persoonsgegevens (Directie Coördinatie Algoritmes).

Er wordt een functioneel en technisch ontwerp opgesteld voor een prototype informatiedienst. De dienst:

• Verzamelt informatiebehoeften van burgers, in de vorm van informatieverzoeken, en publiceert deze leesbaar en geanonimiseerd in een openbaar overzicht;
• Biedt een standaardformulier om een informatieverzoek in te dienen;
• Geeft een overzicht van overheidsorganisaties waar informatie over algoritmes kan worden opgevraagd en legt uit waarom zo’n verzoek belangrijk kan zijn.