Critical ChangeLab

Hoe democratisch is een democratie als niet alle groepen in de samenleving weten hoe zij hun democratische positie kunnen inzetten of die kritisch kunnen bekijken? In veel Europese landen neemt het vertrouwen in instituties en overheden af, en neemt polarisatie toe. Meer dan ooit is het stimuleren van actief democratisch burgerschap daarom van groot belang. 

Jongeren zijn de toekomst van de democratie. Met het project Critical ChangeLab onderzocht Waag hoe we actief burgerschap van jongeren tussen de 11 en 18 jaar kunnen stimuleren. Het ontwikkelen van jonge mensen met een gevoel van eigenaarschap die zowel reflectief als kritisch kunnen zijn.

Wat is een Critical ChangeLab?

Een 'critical change lab' is een nog te ontwerpen plek - een lab - waarin een methode (bijvoorbeeld critical making) centraal staat. Een proeftuin waar je leert ontwerpen, creëren, ontdekken, experimenteren en maken. Met een focus op burgerschapsvaardigheden.

Er werden negentien Critical ChangeLabs met activiteiten voor jongeren opgezet, in verschillende EU-landen. Elk lab had een andere aanpak, waarmee werd getest hoe jongeren een beter begrip krijgen van democratie en hun hoe zij zelf verschil kunnen maken.

Met de bevindingen uit de labs is een onderwijsmethode ontwikkeld die jongeren inspireert, ondersteunt en aanmoedigt om zelf verantwoordelijkheid te nemen als burger. 

Resultaten

Critical ChangeLab bracht een transdisciplinaire samenwerking tot stand tussen verschillende actoren uit het formele en informele onderwijs, maatschappelijke organisaties en het MKB (midden- en kleinbedrijf) om samen met jongeren na te denken over de Europese democratie en zich een toekomst voor te stellen die gericht is op rechtvaardigheid.

Het consortium ontwikkelde de gratis online cursus Jeugd democratie en technologie waarin je onderzoekt hoe jongeren omgaan met democratie, de uitdagingen en kansen van digitale technologieën en de rol van kunst en activisme bij het creëren van verandering. 

De lesmethoden die werden ontwikkeld zijn gebundeld in het handboek Democratie in de maak: creatieve methoden voor jongeren, docenten en educatoren. Het handboek biedt concrete methoden om jongeren van tussen de 11 en 18 jaar te ondersteunen in het ontwikkelen van democratische vaardigheden.

Daarnaast publiceerde het consortium beleidsaanbevelingen over educatie voor een duurzame Europese democratie. De aanbevelingen zijn gebaseerd op de inzichten uit het onderzoek en de Critical ChangeLabs die plaatsvonden. Zo zijn er vier nieuwe benaderingen geformuleerd op burgerschapeducatie, die bijdragen aan het versterken van democratische vaardigheden bij jongeren. 

Wat deed Waag? 

Waag organiseerde het Critical ChangeLab in Nederland. In dat lab organiseerden we maakonderwijsactiviteiten die jongeren samen lieten nadenken over hoe de toekomst eruit zou kunnen zien. Een belangrijk aspect van maakonderwijs is de ontwikkeling van eigenaarschap, waarbij leerlingen leren door experimenteren en doen. Ze krijgen kaders of een opdracht mee, maar zijn volledig eigenaar van hun maakproces. De opdracht doet altijd een beroep op hun creativiteit aan hand van kunst, techniek en wetenschap, bijvoorbeeld door het maken van een zelfbedacht object.
Hoe de maakonderwijsactiviteiten verliepen lees je terug in het artikel Leren door te doen: een democratisch kostuum ontwerpen en het artikel Democratie? Krijg ik daar een cijfer voor?

Missie

In het Europese project Critical Changelab onderzocht Waag Futurelab samen met partners University of Oulu (FI), University of Barcelona (ES), Ars Electronica (AT), Trinity College Dublin (IE), Kersnikova (SI), Latra (EL), Tactical Technology Collective (NL), European Alternatives (FR) en Institute for Social Research (HR) de relatie tussen jongeren en democratie en daarmee de toekomst van de Europese democratie van de 21e eeuw. 

Visie

Wat Waag betreft is maakonderwijs een uitermate goede manier om jongeren kritisch te leren denken en samen te werken. Door te ontdekken, te testen en te proberen leer je je creativiteit te uiten. Waag onderzoekt hoe een maker mindset en 21e-eeuwse vaardigheden mensen kunnen helpen om eigenaarschap te vergroten en hun plek in de samenleving beter te vinden.