Stem van het water

Voor de één is het water van het IJ de weg van A naar B, voor de ander verkoeling in de zomer of een thuis tussen de waterplanten. Van vis tot waterslak en van meerkoet tot mens, allemaal ontmoeten ze elkaar op het water. Maar de mens verliest de ander soms uit het oog, zowel mens als al dat andere leven. Zo vist de gemeente Amsterdam jaarlijks ongeveer een ton plastic uit het IJ. In een tijdperk van klimaatverandering en het verlies van biodiversiteit is de relatie tussen de mens en haar omgeving aan vernieuwing toe.

In het project Stem van het water ontwierp Waag een methode waarmee aandacht wordt gegeven aan perspectieven van zowel mens als dieren, planten, bodem, lucht en micro-organismen, oftewel; de meerstemmigheid van het gebied. Uitgangspunten voor de methoden waren: Hoe kunnen we de verschillende levens die elkaar kruizen op het IJ zichtbaar maken voor elkaar? En hoe kunnen zij daardoor meer rekening houden met elkaar?

Samen met beheerders en gebruikers van het IJ, ecologen, kunstenaars en ontwerpers onderzocht Waag het leven rond het IJ. Daarbij gebruikten we de onderzoeksmethode Arts of noticing van Anna Tsing, waarmee we gesprekspartners uitdaagden om hun omgeving op een andere manier te bekijken en te beschrijven. De beelden, observaties en ervaringen uit dit veldonderzoek gebruikte Waag in het ontwerpen van interventies die de meerstemmigheid van het IJ zichtbaar maken.

Het onderzoek met methoden werden gebundeld in het handboek: Stem van het water. Het boek bevat methoden, voorbeelden en interviews om met een nieuw perspectief naar het IJ te kijken. Het helpt je om de omgeving anders te ervaren en het water te begrijpen op een dieper niveau.

Connected River 

Stem van het water maakte onderdeel uit van het Europese Interreg Noordzee-project Connected River. In Connected River werkte Rijkswaterstaat aan innovaties rondom de betrokkenheid van stakeholders op het water en aan de oevers. Eén van de Nederlandse pilotgebieden in dit project was het IJ in Amsterdam.